Op 10 juni 2017 ondertekenden 15 Haspengouwse gemeenten, de Provincie Limburg, het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren en de Vlaamse overheid een intentieverklaring om samen na te denken over en te werken aan een toekomstplan voor hoogstamboomgaarden in Haspengouw. De kern van deze intentieverklaring is in één zin als volgt samen te vatten:

Concreter betekent dit dat we hoogstamboomgaarden willen koesteren, niet enkel als herinnering aan een bijna vervlogen periode uit de fruitproductie maar als landschapselementen die ook nu nog waardevol zijn omwille van de oude fruitrassen die ze herbergen, de hoge natuurwaarde, hun schoonheid, het toerisme,… en belangrijker nog: als een symbool voor het alom gekende en gewaardeerde Haspengouwse landschap. Zorg dragen voor dit landschap kan niet zonder ook zorg te dragen voor de hoogstamboomgaarden die er deel van uitmaken en er onlosmakelijk mee verbonden zijn. We hopen dat zorgen voor het Haspengouwse landschap meer verbondenheid met dit landschap teweegbrengt en een motor kan zijn voor streekontwikkeling.

Een tweede belangrijke pijler is dat we samen met iedereen willen werken aan een toekomst voor de hoogstamboomgaarden in Haspengouw. De intentieverklaring is een initiatief van verschillende partners van de Vlaamse Overheid, de provincie Limburg, het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren, de Nationale Boomgaardenstichting en de Haspengouwse gemeenten, maar dit samenwerkingsverband is niet exclusief. Iedereen met een hart voor hoogstamboomgaarden en het Haspengouwse landschap die wil meewerken aan deze doelstellingen kan aansluiten. Immers, hoe groter de hoogstamboomgaardengemeenschap, hoe veelbelovender de toekomst van deze boomgaarden eruitziet!

Op verschillende momenten in het project gaan we ook aan de slag met lokale verenigingen, eigenaars, ondernemers, experten, burgers… en proberen we zoveel mogelijk mensen te betrekken om mee te werken aan het toekomstplan voor de hoogstamboomgaarden in Haspengouw.

Een derde pijler is de duurzame verankering van hoogstamboomgaarden. Dit wil zeggen dat we hoogstamboomgaarden niet gewoon willen beschermen en financieel ondersteunen om hun behoud te verzekeren, maar dat we ook willen zoeken naar nieuwe functies, moderne uitbatingsmogelijkheden… en dat we een meerwaarde willen creëren voor de hoogstamboomgaarden in het landschap. Enkel dan zal immers hun toekomst op langere termijn verzekerd zijn.

Tot slot moet het toekomstplan voor hoogstamboomgaarden aangepast zijn aan de moderne maatschappij en de dynamiek van het landschap. Hoogstamboomgaarden zijn levend erfgoed die deel uitmaken van een landschap dat constant verandert en evolueert. Toch is het belangrijk dat deze karakteristieke landschapselementen ook een plaats te krijgen in het landschap van de toekomst zodat de authenticiteit, herkenbaarheid en streekeigenheid van het typische Haspengouwse landschap gewaarborgd blijft.

De intentieverklaring is het startschot voor een hoogstamboomgaardenproject en tekent de lijnen uit waarrond we binnen dit project zullen werken. De doelstellingen willen we realiseren door tegen eind 2018 een langetermijnvisie uit te werken voor hoogstamboomgaarden, gekoppeld aan een actieplan met concrete acties op het terrein. Zo werken we samen aan een Haspengouws landschap waar ook toekomstige generaties nog lang van kunnen genieten.

Lees hier de intentieverklaring.