Een cultuurhistorisch landschap onder druk: nood aan actie

Haspengouw en Voeren, de grootste fruitstreek van Vlaanderen, kent een lange fruittraditie. Eeuwenlang werd fruit geteeld in hoogstamboomgaarden.  In de eerste helft van de 20ste eeuw waren de Haspengouwse dorpen omringd door grote hoogstamboomgaardengordels: het typisch landschapsbeeld waar de streek nog altijd om bekend staat. Maar de tijd staat niet stil. Landbouwers schakelden over naar de modernere laagstamteelt. Na de Tweede Wereldoorlog verloren hoogstamboomgaarden hun economische waarde en verdwenen stilaan uit het landschap. Het karakteristieke rurale landschapsbeeld van de regio wijzigde ingrijpend. Ook nu nog blijft het aantal hoogstamboomgaarden jaarlijks sterk dalen. Als dit zo voort gaat, zijn ze binnen 75 jaar allemaal verdwenen.

Nochtans zijn hoogstamboomgaarden erg waardevol en verdienen ze daarom ook vandaag een plaats in het landschap:

Genoeg redenen om actie te ondernemen om de achteruitgang van de hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren te stoppen!

De Vlaamse overheid, het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren, de Provincie Limburg en de Haspengouwse gemeenten startten eind 2016 samen een project op om het karakteristieke hoogstamboomgaardenlandschap van Haspengouw en Voeren weer een bloeiende toekomst te geven. Het project omvat verschillende fases: plannen, onderzoeken, een visie opmaken en concrete acties uitwerken. Participatie staat centraal tijdens het project: naast overheidsorganisaties betrekken we ook eigenaars, verenigingen en organisaties, burgers en andere belanghebbenden. Ook jij kan meewerken aan dit project.

Het project

Alles start met een duidelijke doelstelling. Die legden de partners samen vast in een intentieverklaring :
We willen hoogstamfruitbomen koesteren als streekeigen landschapselementen en samen werken aan een duurzame verankering van hoogstamboomgaarden in het landschap.

Met deze doelstelling als uitgangspunt, werkten de partners samen met andere belanghebbenden aan een visie voor de toekomst van de hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren.

We werken nu samen verder aan een actieprogramma met concrete acties en maatregelen om de ambitieuze visie waar te maken. Heb jij een goed idee voor een actie? Laat het ons weten.

Hieronder vind je (een link naar) de belangrijkste projectdocumenten:

  • Projectnota: een goede voorbereiding is het halve werk. Dit document, opgemaakt aan het begin van het project geeft een projectbeschrijving, waaronder de doelstelling, gewenste resultaten, haalbaarheid, projectplan en projectstructuur. Daarnaast bevat het een actorenanalyse als voorbereiding op de communicatie en participatie;
  • Intentieverklaring: de neuzen in dezelfde richting. Dit document, ondertekend door alle partners, is een formeel engagement om samen aan het project te werken. Het bevat het doel en plan van aanpak;
  • Visie: een ambitieuze toekomst. Dit document formuleert 8 ambities voor de toekomst van de hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren. De ambities hebben betrekking op het behoud, beheer en beleid van deze landschapselementen;
  • Eindrapport: transparantie troef. Dit document schetst het verloop van het hele proces tot en met de opmaak van de visie. Het beschrijft en verantwoordt elke stap.