Groots dromen, klein beginnen

Tijdens de verschillende workshops voor het vormgeven van het actieprogramma, kwamen vijf prioritaire acties naar boven:

  • Een Vlaams vergunningskader uitwerken en zorgen voor handhaving
  • Een geïntegreerde hoogstamboomgaardeninventaris opmaken
  • Een hoogstamboomgaardloket opstarten
  • Het beheer van hoogstamboomgaarden financieel ondersteunen
  • Een gecentraliseerd oogstsysteem uitwerken

Dit is een heel ambitieus programma dat veel inspanningen (soms zijn er aanpassingen in de wetgeving nodig) en middelen vergt. Middelen die we op dit moment niet hebben. Maar een kathedraal werd ook niet op een dag gebouwd: men begon gewoon met de eerste verdieping, met de kennis en de middelen die er waren. Daarna volgde de tweede en de derde en zo vorderde het bouwwerk stap voor stap tot er jaren later eindelijk een toren op kwam.

Deze vijf voorstellen zijn de kathedraal waarvan we nu dromen, maar dit jaar beginnen we nog maar met de funderingen: twee proefprojecten waar we kennis op willen doen voor het opmaken van een gebiedsdekkende inventaris, het uitwerken van een Vlaams vergunningskader en het uitwerken van beheersovereenkomsten voor hoogstamboomgaarden.

Het eerste proefproject ligt in de regio Kuttekoven-Kerniel (Borgloon). Hier gaan we 50 verschillende hoogstamboomgaarden grondig inventariseren. We brengen alle waarden in kaart: voor erfgoed, voor natuur, voor landbouw, voor de open ruimte, voor toerisme en voor de lokale gemeenschap. Op basis van die inventarisatie werken we een methodologie uit en maken een handleiding op om zo alle hoogstamboomgaarden in Haspengouw en Voeren te inventariseren.
Ook willen we op basis van die inventarisatie inzicht krijgen in de verschillende waarden van hoogstamboomgaarden en hoe we die ten opzichte van elkaar moeten afwegen bij het nemen van beslissingen voor het ondersteunen van beheermaatregelen en het verlenen van vergunningen.

Het tweede proefproject ligt in het Gulpdal in Voeren. Hier kijken we met verschillende partners van de Vlaamse Overheid hoe we beheerovereenkomsten voor hoogstamboomgaarden kunnen vormgeven en implementeren.

We kozen deze gebieden niet zomaar: Borgloon en Voeren hebben de grootste dichtheid aan hoogstamboomgaarden in de regio en er lopen beheer- en inrichtingsprojecten: in Borgloon maakt het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren beheerplannen op voor de beschermde landschappen van Kuttekoven en rond de Abdij van Kolen en in het Gulpdal werkt de VLM aan een inrichtingsnota. Dat betekent dat we de resultaten in die gebieden ook direct kunnen implementeren en hieruit kunnen leren voor we het uitrollen over heel de regio.

Ondertussen zitten ook onze partners niet stil. Het Regionaal Landschap Haspengouw en Voeren lanceerde eerder al goedgeplukt: een website om mensen die fruit zoeken en fruit aanbieden met elkaar in contact te brengen. Zij denken ook samen met de Nationale Boomgaardenstichting na hoe een hoogstamboomgaardenloket eruit kan zien en wat ervoor nodig is om dat te realiseren.